Camphill Communities to międzynarodowa organizacja charytatywna. We wspólnotach działających pod jej patronatem zdrowi wolontariusze żyją razem z niepełnosprawnymi i z powodzeniem realizują ideę wspierającej się komuny. W jednej z takich wiosek, z mężem i córeczką mieszka i pracuje Magda – lekarz weterynarii, Polka. Posłuchajcie jej opowieści o ucieczce z wyścigu szczurów, radości z pomagania innym ludziom i miłości do zwierząt.

Gdzie usłyszałaś o wspólnocie Camphill Communities i co Cię do niej przyciągnęło?
Dziesięć lat temu wyjechałam w podróż dookoła Azji i w pociągu transmongolskim spędziłam tydzień z Anglikiem, z którym dla zabicia czasu rozmawialiśmy o wszystkim i o niczym. On pierwszy opowiedział mi o dziwnej filozofii, na podstawie której powstała szkoła, którą ukończył (Waldorf School – przyp. red.). Potem była rutynowa wymiana adresów, a po jakimś czasie wysłał do mnie kartkę z Botton Village, miejsca, w którym teraz mieszkam. Mój znajomy Anglik pracował jako wolontariusz na farmie. Bardzo mi się to podobało, a że chciałam właśnie pojechać do Anglii na wakacje, żeby podszkolić język fachowy – czyli „rolniczy” – wysłałam do nich swoją aplikację. Przyjęli mnie na całe wakacje.

Przyjechałam i ku mojemu zdziwieniu okazało się, że nie była to taka sobie zwykła farma, tylko część większego kompleksu tworzącego rodzaj komuny, w której ludzie zdrowi mieszkają z upośledzonymi umysłowo, tworząc im dom i rodzinę. Zamieszkałam z jedną z takich rodzin i pracowałam ze zwierzętami na farmie.

Później odwiedzałam Botton jeszcze wielokrotnie, przyjeżdżałam, kiedy tylko mogłam i coraz bardziej podobało mi się to miejsce. Po trzech latach regularnych wizyt zaczęłam także jeździć do pobliskiej kliniki dużych zwierząt na praktyki razem z mężem, którego oczywiście zabierałam ze sobą odkąd go poznałam i który też pokochał to miejsce. Na ostatnim roku studiów zastanawialiśmy się, co robić po ich skończeniu. Jednomyślnie zdecydowaliśmy, że chcemy zamieszkać w tej wiosce i dołączyć do reszty komuny. Wysłaliśmy zgłoszenie, poszło nam łatwo, bo już nas tutaj znali i szybko zostaliśmy przyjęci. W kwietniu 2005 roku skończyłam studia, a pod koniec czerwca przeprowadziliśmy się tu na stałe. Dziś prowadzimy dom dla trójki podopiecznych i pracujemy w swoich zawodach na rzecz naszej społeczności.

Jak powstały Camphill Communities i jaka jest idea organizacji?
Organizacja ta powstała ponad 60 lat temu w Szkocji. Stworzyła ją grupa imigrantów, na czele której stał pediatra Karl König. Dziś składa się ona z ponad 100 placówek na całym świecie, w Polsce też jest jedno takie miejsce. Słowa „placówka” nie należy brać dosłownie, bo kojarzy się ono raczej z zamkniętym ośrodkiem, a tu tak nie jest. Każde takie miejsce to wspólnota, w której w kilku domach (w naszej wiosce jest ich 32) mieszkają rodziny opiekujące się ludźmi niepełnosprawnymi. Tworzą im drugi dom, dbając jednocześnie o to, by przez pracę i życie w takiej społeczności mogli się rozwijać i być – w miarę możliwości – niezależni. Razem z mężem prowadzimy taki właśnie dom.

Na czym polegają wasze obowiązki w komunie i jak wygląda wasze życie?
Zajmujemy się sprawami organizacyjnymi, pilnujemy terminów wizyt u lekarzy naszych podopiecznych, umawiamy ich do fryzjera, podajemy leki. Dbamy, żeby byli schludnie ubrani, żeby nie spóźniali się do pracy. Kiedy mają problemy, rozmawiamy z nimi, pocieszamy, razem się śmiejemy, czasem upominamy, uczymy ich nowych umiejętności, na przykład używania tarki do jarzyn, wiązania fartucha, prasowania. Jemy wspólnie posiłki, czasem jeździmy razem na wycieczki nad morze albo do teatru, żyjemy po prostu jak rodzina.

Każdy z podopiecznych chodzi do pracy. Na terenie wspólnoty jest sporo takich miejsc: stolarnia, tkalnia, wytwórnia serów, wytwórnia dżemów i soków owocowych. Inni pracują na farmie lub w lesie, pomagają w gotowaniu posiłków, sprzątają domy, pielą ogródki – wszystko zależy od ich chęci, umiejętności i aktualnych potrzeb.

Zwykle jemy wspólnie śniadanie ok. 7:30, potem razem zmywamy po posiłku. O 9.00 wszyscy zaczynają pracę. O 10:30 mamy krótką przerwę na herbatę, potem praca do 12:15. Chwilę później jemy lunch. O 14.00 zaczyna się praca popołudniowa. Większość podopiecznych pracuje gdzie indziej rano i gdzie indziej po południu, na przykład rano sprzątają dom, a po południu robią drewniane zabawki w stolarni. Wszyscy pracują do 17:30 z krótką przerwą na odpoczynek. O 18:30 jemy kolację i do wieczora i my, i nasi podopieczni mamy czas wolny. Ja jestem cały dzień w domu, bo zajmuję się kilkumiesięczną córką. Dwa razy w tygodniu gotuję obiad, w pozostałe dni posiłki są przygotowywane przez wolontariuszkę, która mieszka razem z nami.

Zajmuję się tym, czym zajmuje się każda osoba prowadząca dom – pilnuję, żeby śniadanie czy obiad były przygotowane na czas, próbuję zapanować nad praniem, robię zakupy, sprzątam i zajmuję się dzieckiem. Obowiązków domowych jest sporo, ale nie przeszkadzają mi one lecieć do chorego zwierzęcia na zawołanie. Jeśli tylko farmer zadzwoni, że koń łapczywie najadł się siana i leży w stajni z objawami kolki, wsadzam córkę do wózka, sprzęt leży w koszyku pod nią i pędzimy „na sygnale”. Czasem też udzielam porad telefonicznie. Gospodarstwa we wsi są ekologiczne (ang. organic – przyp. red.) w swojej najbardziej radykalnej i oddanej idei formie – biodynamiczne, a gospodarze bardzo dbają o swoje zwierzęta, dobrze je znają i dlatego można szybko wychwycić wszelkie zmiany i leczyć je lekami homeopatycznymi i ziołami. Jestem wielką zwolenniczką naturalnego lecznictwa i cieszę się, że mogę tu realizować swoje ideały w pracy. Mój mąż, który studiował politologię, pracuje w biurze organizacji w dziale PR i Fundraising’u. A jeśli w biurze jest mało roboty, pomaga w ogrodzie warzywnym.

Czy za swoją pracę dostajecie wynagrodzenie?
Kwestia finansowa jest interesująco rozwiązana. Nie dostajemy żadnych pensji, ale mamy opłacane składki emerytalne. Mamy też dostęp do pieniędzy, które wydajemy na swoje osobiste rzeczy. Nie płacimy za dom, za jedzenie, telefon, internet i samochód. Pieniądze, do których mamy dostęp przeznaczamy na wózek dla dziecka, ubrania, prezenty, kosmetyki, wszystko to, co jest nam potrzebne. Ponieważ wszyscy i wszystko tu funkcjonuje na zasadzie wzajemnego zaufania, nikt nikogo nie musi w tej sferze kontrolować, ponieważ nikt nie ma zamiaru nadużywać tych pieniędzy. I to jest jedna z najpiękniejszych stron życia w takiej wspólnocie – zaufanie do drugiego człowieka.

Kto mieszka i pracuje w wiosce?
Wolontariuszy, którzy przyjeżdżają do tych wiosek można podzielić na kilka grup. „Long term co-workers” mieszkają tu na stałe, prowadzą domy, nadzorują inne miejsca pracy, organizują życie kulturalne, występy, pokazy filmów, przedstawienia, wypełniają masę papierów związanych z faktem, że jest to forma opieki nad niepełnosprawnymi. Mimo że wszystko odbywa się w domowej atmosferze, trzeba wypełniać różne formularze, zapisywać administrację leków i wszelkie decyzje, które mają wymiar oficjalny. Opieka społeczna czuwa nad tym, żeby wszystko było, jak trzeba.

Druga grupa to „young co-workers” – ludzie przyjeżdżający tu na rok, żeby odrobić służbę wojskową (głównie Niemcy), żeby nauczyć się języka (najwięcej Koreanek), żeby przeżyć przygodę życia czy odczekać rok przed pójściem na studia. Są to najczęściej młodzi ludzie, zaraz po maturze lub mający około 20 lat. Zatrzymują się u mieszkających tu na stałe rodzin, pomagają w domach i uczęszczają na kurs (foundation course), na którym dowiadują się, jak żyć z ludźmi niepełnosprawnymi, jak ich lepiej zrozumieć, jak im pomóc. Oprócz tego pracują z podopiecznymi w przeróżnych miejscach na terenie wsi. No i integrują się z innymi, jeżdżą razem z nami na plażę, do kina i uczestniczą w urządzanych w weekendy imprezach.

Co skłoniło ciebie i twoją rodzinę do wyboru takiej ścieżki życiowej?
Zdecydowaliśmy się tu zamieszkać i żyć w taki właśnie sposób, ponieważ wierzymy w idee tej organizacji. Nie wyobrażamy sobie naszego uczestnictwa w wyścigu szczurów, nieustającej pogoni za pieniędzmi. Tu nie ma rywalizacji, nie ma pensji, można się skoncentrować na życiu, na rodzinie, na innych ludziach. Każdy z nas wolontariuszy pracuje w mniej lub bardziej wymarzonym przez siebie zawodzie, nieważne czy jako stolarz, ogrodnik, rzeźnik, dostawca żywności czy weterynarz. Oprócz tego, mieszkając z innymi ludźmi, którzy potrzebują naszej pomocy, a czasem tylko naszej obecności, mamy poczucie, że nie żyjemy tylko dla siebie.

Przed przyjazdem tutaj żyliśmy normalnie, ja pracowałam, studiowałam, mąż studiował i pracował w dużej firmie audytorskiej. Żyło nam się bardzo dobrze pod względem finansowym, mogliśmy sobie na wiele rzeczy pozwolić. Ale oboje jesteśmy zdania, że nie o to chodzi w życiu. Nie chcemy się cieszyć z kolejnych podwyżek pensji i martwić dużym rachunkiem za telefon. O wiele piękniejsze jest życie wśród ludzi, którzy tak wiele wnoszą w nasze życie – swoje radości, smutki i zaufanie do nas, jako swoich opiekunów. Uczą nas patrzeć na życie z zupełnie innej strony. Pamiętam, jak kiedyś na basenie, w którym była za głęboka woda, jeden z naszych podopiecznych zamiast powiedzieć tak jak my, że mogliby jej trochę spuścić, powiedział, że mogliby podwyższyć podłogę. Może to banalne, ale mnie to bardzo poruszyło. Tak samo, jak słowa innej podopiecznej, która powiedziała, że cieszy się z istnienia na ziemi drzew, bo dzięki nim wiadomo czy jest wiatr, czy nie. Dla mnie jest to bardziej odkrywcze niż wiadomość, że kolejna wielka korporacja wyrobiła 400 procent normy godzinowej.

Życie płynie tu zupełnie innym rytmem, jest okazja do zastanowienia się nad sobą, nad życiem, okazja do większej integracji z innymi ludźmi.

Czy swoją przyszłość wiążesz z Camphill Communities?
Chcę na pewno dalej mieszkać w Anglii, nie wiem, jak długo i czy wciąż w jednym miejscu. Organizacja ma swoje wspólnoty na całej wyspie, może przeprowadzimy się w jej ramach gdzieś indziej. Chcę się tu dalej kształcić, skończyć podyplomowy kurs homeopatii weterynaryjnej i akupunktury. Chcę dalej pomagać innym, cieszyć się z ich małych sukcesów i wychowywać córkę w tym lepszym, bo pozbawionym zawiści świecie.

Więcej informacji o Camphill Communities:
www.camphill.org.uk